Lớp A0 – Khóa 9

They came, they saw and they ….

Tiền Học Sâm


Tiền Học Sâm (Tsien Hsue-Shen-THS) là cha đẻ của Phòng thí nghiệm phản lực tại ĐH CalTech, là nhà khoa học có đóng góp quan trọng trong chương trình tên lửa và không gian, cả ở Mỹ lẫn Trung Quốc (cha đẻ của tên lửa Thần Châu và ngành vũ trụ TQ).

Tiền-Học-Sâm sinh năm 1911 tại Hàng Châu (Hangzhou), mất ngày 31/10/2009 tại Bắc Kinh, Trung Quốc, thọ 98 tuổi.
Ông tốt nghiệp Đại học Giao thông Thượng Hải (Jiao Tong Shanghai University) năm 1934 với bằng kỹ sư cơ khí, chuyên sâu về điều hành hệ thống đường sắt.
Tháng Tám 1935, ông nhận học bổng Boxer Rebellion Indemnity Scholarship sang Mỹ theo học tại ĐH Công nghệ Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology – MIT) và lấy bằng Master of Science tại đó năm 1936. Ông rất ấn tượng về phương phát giảng dạy chú trọng thực nghiệm ở Mỹ, ngược với xu hướng chỉ học lý thuyết thịnh hành ở Trung Quốc thời bấy giờ (và có lẽ vẫn còn cho đến ngày nay).
Với thế mạnh về tóan, Tiền-Học-Sâm tìm đến CalTech (California Institute of Technology) để học Ph.D.  dưới sự hướng dẫn của GS Theodore von Kármán nổi tiếng.
Ông lấy bằng Ph.D. tại Caltech năm 1939 với đề tài về Lý thuyết vật thể mảnh tại tốc độ cao. Sau khi tốt nghiệp, Tiền-Học-Sâm ở lại làm việc cho CalTech. Năm 1949, ông trở thành GS danh hiệu Robert H. Goddard (Chair Professor), chuyên ngành phản lực. Ông trở thành một trong những nhà khoa học hàng đầu về tên lửa ở Mỹ.
Năm 1943, ông cùng 2 nhà khoa học khác ở CalTech viết đề xuất cho ra đời  Phòng thí nghiệm Động cơ phản lực (Jet Propulsion Laboratory). Chương trình này nghiên cứu các lọai tên lửa để đối phó với sự phát triển tên lửa V-2 của Đức trong Thế chiến thứ II.  Do đó ông được coi là một trong những người sáng lập ra Phòng thí nghiệm phản lực nổi tiếng của trường CalTech. Năm 1949, GS von Kármán đã đề nghị Tiền-Học-Sâm trở thành giám đốc đầu tiên của Trung tâm phản lực tại CalTech (the Daniel and Florence Guggenheim Jet Propulsion Center at Caltech).
Sau chiến tranh, Tiền-Học-Sâm cùng thầy von Kármán phục vụ quân đội Mỹ với tư cách cố vấn. Von Kármán nói về Tiền-Học-Sâm như sau: “Ở tuổi 36, anh ấy đã là một tài năng không thể chối cãi. Công việc của anh đã thúc đẩy sự vượt lên của lĩnh vực khí động học tốc độ cao và phản lực”. Công việc mà  Tiền-Học-Sâm theo đuổi đã góp phần vào việc xây dựng hệ thống tàu con thoi của ngành vũ trụ tại Mỹ.
Thầy trò ông đã được gửi tới Đức để tìm hiểu tiến trình nghiên cứu cùng lĩnh vực của các nhà khoa học Đức sau thất bại của Đức quốc xã. Trong số nhà khoa học bị THS thẩm vấn có Wernher von Braun, cha đẻ của chương trình vũ trụ tương lai của nước Mỹ. Tạp chí Hàng không vũ trụ Mỹ (Aviation Week & Space Technology) đã nhận xét vui:  “Không ai ngờ,  rằng cha đẻ của chương trình vũ trụ tương lai của nước Mỹ đã từng bị vặn vẹp bởi cha đẻ của chương trình vũ trụ tương lai của Trung Quốc”. Tiền-Học-Sâm cũng được tạp chí này bầu là Person of the Year năm 2007.
Vào năm 1950, chính phủ Mỹ buộc tội ông thân cộng, đặt tên ông dưới vòng kiểm sóat dù không có bằng chứng rõ ràng. Khi ông tuyên bố sẽ về lại nước  Trung Hoa của Mao-Trạch-Đông, ông đã bị giữ lại ở một căn cứ hải quân. Các đồng nghiệp của ông trong giới hàn lâm, trong chính phủ, trong các ngành công nghiệp, đặc biệt trường CalTech phản đối dữ dội quyết định của chính phủ. Một quan chức cao cấp của Hải quân Mỹ đã tìm cách giữ ông lại Mỹ và nói rằng: “Thật là điều ngu xuẩn nhất mà đất nước này từng làm. Ông ấy chẳng cộng sản hơn tôi tý nào, và chúng ta đã đẩy ông ấy ra đi”. Chủ tịch trường CalTech, ngài Lee DuBridge, đã bay tới Washington DC để thảo luận về trường hợp của ông. Trường còn chỉ định một luật sư bảo vệ  ông. Luật sư  Grant Cooper sau này đã nói: “Cái việc chính phủ cho phép một thiên tài khoa học như vậy ra đi để cho nước Trung Hoa Cộng sản được hưởng thực sự là một tai họa của thế kỷ này”.
Dù vậy ông vẫn bị gần như quản thúc trong vòng 5 năm, khi hai chính phủ bí mật thảo luận về số phận của ông. Ông được dạy học trong thời gian này nhưng không được giao nghiên cứu.
Tháng Chín 1955, CP Mỹ cho phép ông quay về Trung Quốc để đổi lấy các phi công MỸ bị bắt giữ trong cuộc chiến tranh Triều Tiên. Ông đã rời nước Mỹ để lại sự nuối tiếc lớn nơi bạn bè và đồng nghiệp. Và không bao giờ quay trở lại đó nữa.

Tại quê hương, Tsien tiếp tục nghiên cứu, dẫn dắt chương trình tên lửa và trở thành cha đẻ của ngành vũ trụ TQ. Ông đã lập ra Viện Cơ học ở Bắc Kinh và tuyển sinh viên gửi ngay sang Liên Xô, sau này gửi sang Mỹ, Đức và Nhật.
Tiền-Học-Sâm cũng trở thành thành viên được tin cậy trong chính quyền cũng như Đảng Cộng sản Trung quốc. Đương nhiên ông được coi là nhà khoa học được vinh danh nhất của Trung quốc.
Năm 1979 Caltech trao cho ông danh hiệu Cựu Sinh viên xuất xắc (Distinguished Alumni Award). Trường cũng gửi cho ông những tài liệu về công việc ông đã làm tại CalTech, những tư liệu quí cho thư viện mang tên ông và Viện Cơ học do ông thành lập. Ông từ chối lời mời thăm nước Mỹ nhưng luôn bày tỏ tình cảm với bạn bè cũng như người dân Mỹ nói chung.
Tiền-Học-Sâm về hưu năm 1991 và sống lặng lẽ yên bình tại Bắc Kinh. Với sự phóng thành công tên lửa Thần Châu (Shenzhou V) năm 2003, những công trình nghiên cứu của ông thực sự có giá trị với ngành vũ trụ Trung quốc. Ông may mắn được quan sát sự kiện này từ trên giường bệnh viện.
Năm 2008, China Central Television bầu Tiền-Học-Sâm vào danh sách 11 người có ảnh hưởng tinh thần lớn nhất TQ.
Tháng Bảy 2009, The Omega Alpha Association bầu ông trong 4 thành viên danh dự của cộng đồng công nghệ danh giá quốc tế.
Khi Tiền-Học-Sâm mất vào ngày 31/19/ 2009, Trường CalTech tưởng niệm khá trọng thể. Dù CalTech chiếm giữ khá nhiều giải Nobel và ông đã rời nơi đó từ lâu, tên tuổi của Tsien Hsue-Shen không bao giờ phai mờ ở nơi thánh địa của ngành hàng không và vũ trụ.

*
Có điều băn khoăn nho nhỏ:
1. THS ra đi, ngành vũ trụ của Mỹ mất một tài năng nhưng đã lấp bằng những tài năng khác. Và Mỹ đã tiến bộ vượt bậc trong thời gian THS phục vụ TQ. Ngành vũ trụ TQ dù có THS vẫn đỳ đẹt sau cả LX. Việc ông phải quay về TQ thực sự mất mát cho cả ông.
2. Việc 2 nhà vật lý thân cộng Julius & Ethel Rosenberg trao tài liệu về bom nguyên tử cho LX có lẽ cũng giải thích phần nào nỗi lo sợ của CP MỸ. Đồng thời ta cũng phải tự hỏi LX được gì từ việc đó trong khi thế giới và nước Nga bị rác thải hạt nhân do sự bất cẩn của CP LX gây ra.

Tháng Mười Một 3, 2011 - Posted by | Danh nhân | ,

1 Phản hồi »

  1. Bài viết của CS làm mình nhớ tới Truyện (kịch) Ngộ nhận (Le Malentendu – 1944) của Albert Camus, mình đọc bản dịch của Bùi Giáng. Kịch dễ đọc, dễ hiểu, nhưng lại hoàn toàn không dễ đi đến cùng tư tưởng và thông điệp của tác giả. Tóm tắt nội dung: chàng thanh niên châu Âu thành đạt trên đất Mỹ sau bao năm vật lộn, quyết định cùng cô vợ Mỹ mới cưới về nhà tìm mẹ và em gái. Muốn làm mẹ bất ngờ, anh cùng vợ giấu tên, vào trọ như như những lữ khách khác, tại KS nơi mẹ và em gái làm chủ. Anh không hề biết, em gái anh đã thuyết phục được mẹ giúp cô thực hiện giấc mơ “đổi đời”, để thoát khỏi châu Âu “tù đọng” sang Mỹ, bằng cách âm thầm thủ tiêu các khách trọ “sộp” rồi lấy tiền của họ…
    Vở kịch kết lại khi cô vợ người Mỹ đau đớn khóc báo cho mẹ chồng và em chồng rằng chính họ đã giết con và anh mình… Và ai Ngộ Nhận cái gì, người con trai với giấc mơ quê nhà êm đềm, bà mẹ với tình yêu mù quáng, hay cô con gái với khát vọng “đổi đời” bằng mọi giá… chắc vẫn là “câu hỏi mãi buông lơi”🙂🙂🙂

    Phản hồi bởi tobavan | Tháng Mười Một 7, 2011 | Trả lời


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: