Lớp A0 – Khóa 9

They came, they saw and they ….

Xuyên miền nhớ (2)-tiếp


Trở về (tiếp)

Cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải, biên giới phân chia hai miền trước kia nằm e dè khiêm nhường trên lộ trình Bắc Nam. Nó không gây cho tôi cảm giác gì đặc biệt đến nỗi tôi súyt nữa thì bỏ qua sự hiện diện của nó. Cái ranh giới nổi tiếng kia chỉ cần 1 tích tắc để chạy qua nhưng lại cần hơn hai mươi năm để người ta có thể đi qua nó dễ dàng và nhanh chóng đến vậy. Và khi nó trở thành một điểm như bao điểm khác trên lộ trình thì người ta rất dễ bỏ qua nó, thậm chí không còn nhớ nó đã từng tồn tại trên đời.

Hàng chục năm sau tôi có đọc được một bài nói về sự lãng quên của chúng ta với miền đất đầu sóng ngọn gió đã lừng danh một thời: Vĩnh Linh, Bến Hải và cầu Hiền Lương. Mảnh đất nầy đã hy sinh mất mát nhiều và sau này họ lặng lẽ bươn trải trong nghèo khó trước sự lãng quên của người đời. Tôi ngờ rằng mảnh đất đó đã bị lãng quên ngay từ những ngày đầu, khi người ta gỡ bỏ hai trạm gác hai đầu cầu với hai sắc cờ bay phần phật trên đầu, cái biểu tượng khiến nó trở thành tâm điểm của sự chú ý không chỉ ở Việt Nam mà còn trên thế giới. Quả thực khi xe chúng tôi chạy qua cầu Hiền Lương, nó bình dị và lặng lẽ như bao cây cầu nhỏ khác bắc qua hàng chục con sông cắt ngang dải đất hẹp của miền Trung.

Tuy nhiên tôi vẫn nhận ra một điểm khác khá cơ bản. Bắt đầu tiến vào vùng đất của “bên kia” cũ, đường xá tốt hẳn lên. Những con đường này bằng phẳng, sạch sẽ và khá đẹp như chưa từng trải qua chiến tranh. Người ta nói rằng quân đội Hàn Quốc đã giúp chính quyền Sài Gòn xây những con đường này. Và có lẽ cả hai bên chẳng có lý do gì để phá chúng nên chúng được để yên cho đến ngày kết thúc chiến tranh.

Và đây rồi, sông Thạch Hãn và thị xã Quảng Trị. Bắt đầu từ đây tôi mới được chứng kiến dấu hiệu cuộc sống của miền Nam. Đó là lúc lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy từng tốp các thiếu nữ mặc những bộ áo quần trắng hoặc hồng (sau này tôi được biết đó là đồ bộ của phụ nữ miền Nam) đi phất phới dọc đường quốc lộ. Bọn con nít thò hẳn đầu ra cửa sổ ngó các cô cười và các cô đó cũng tươi cười lại với chúng tôi. Thật là vui vẻ và êm đềm làm sao! Lòng chúng tôi phơi phới niềm vui. Thật bõ vượt chặng đường gập ghềnh và xa xôi để được nhìn những cảnh tượng này.

Một hai chiếc xe bắt đầu chuyển hướng tách khỏi đòan đi về hướng khác. Đó là những người đầu tiên đã về đến quê hương: những người quê Quảng Trị. Chúng tôi hò reo tạm biệt họ. Với đa số chúng tôi, chặng đường phía trước còn xa lắm và còn dài ngày lắm nhưng niềm vui đã về đến quê hương như bắt đầu thấm vào tâm hồn cả đòan. Bắt đầu từ đây, mỗi khi đòan xe đến biên giới của một tỉnh thì lại có một vài chiếc tách đòan đi về hướng khác và mỗi lần như vậy chúng tôi đều bịn rịn chia tay. Mọi người ngóai nhìn nhau cho đến khi những chiếc xe chìm trong đám bụi mù tít đằng xa. Quen nhau chẳng bao lâu đã chia tay và không thể hẹn gặp lại. Mọi người dường như thấy thân thiết với nhau vì cùng chia sẻ hòan cảnh, tâm tư. Những chiếc xe rời xa nhau như kéo dài nỗi bâng khuâng của cuộc chia tay giữa những người bạn.

Cuộc hành trình băng qua dải đất miền Trung dài dằng dặc thực sự là cảm nhận đặc biệt mà ai cũng nên có dù lúc đó nó mới ra khỏi chiến tranh tàn khốc. Có khi xe chạy nửa ngày trời qua những nơi gần như không có dấu vết cuộc sống. Nhưng thiên nhiên không dấu nổi vẻ đẹp tự nhiên không gì có thể xóa được. Đó là những dải núi trùng điệp, những con sông trong vắt với hai bên bờ sạch sẽ, xa xa là những dải cát trắng phau, sáng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Có lẽ các con sông miền Trung đều rất nên thơ và các bãi biển ở đó rất rực rỡ.

Rời sông Hương trữ tình chúng tôi hướng tới đèo Hải Vân. Từ xa đã thấy những chiếc xe nhỏ xíu bò trên con đường lượn vòng quanh quả núi khổng lồ. Con đường màu đất đỏ như sợi dây quấn quanh ngọn núi màu xanh là màu của cây cỏ mọc trên đó. Nói là xe bò trên đường chắc không sai vì khi đã thực sự đi trên con đường đó rồi mới biết không thể chạy nhanh được khi di chuyển trên đường đèo Hải Vân. Nó nhỏ và lượn vòng đến nỗi chỉ cần sơ sảy tý là có thể rơi ngay xuống vực gần như kề sát con đường. Nó cũng chẳng đủ rộng để hai xe có thể chạy ngược chiều thỏai mái. Từng đọan một có những chỗ được đào lõm vào để những xe ngược chiều có thể tránh nhau.

Con đường uốn vòng quanh ngọn núi đã có thể coi là kiệt tác của bàn tay con người khắc họa vào thiên nhiên. Nhưng cái ý nghĩa “hải vân” đối với cảnh quan nơi đây mới thực sự là điều kỳ diệu mà thiên nhiên ban cho con người ở chốn này. Đó là nơi mây trời và nước biển (vân và hải) gặp nhau. Đứng trên đỉnh Hải Vân, tức là trên cao tít nhìn xuống ta có thể thấy những đám mây màu sắc sặc sỡ tiếp giáp với vệt màu xanh biếc của biển. Đẹp không lời nào tả nổi. Đám trẻ chúng tôi cứ quay bên nọ quay bên kia mà trầm trồ, “ồ, a, ơ kìa…”. Mọi người không ai điều khiển mà đồng lọat bị hút về phía xuất hiện cảnh đẹp. Bác tài buộc phải nhắc mọi người không được cựa quậy hay dồn sang một bên để ngắm bất cứ cái gì vì như vậy sẽ làm mất cân bằng xe và tai nạn sẽ xảy ra như chơi! Phải nói là đẹp đến nín thở, chắc máy ảnh cũng không lột tả hết được. Cũng có lẽ tôi đã may mắn qua đó vào ngày đẹp trời, có mây ngũ sắc và nước biển xanh biếc. Ngày nay qua Hải Vân, tàu chui qua đường hầm làm mất cơ hội thưởng thức cảnh trời nước gặp nhau. Nhưng mà cũng đỡ nguy hiểm hơn.

Xe đưa tôi qua những địa danh đã nằm lòng tôi từ lâu qua sách vở: Đà Nẵng, Qui Nhơn, Tuy Hòa, Nha Trang, Cam Ranh, Phan Thiết,…Và đây, Mũi Né, nơi hàng chục năm sau trở thành điểm du lịch nổi tiếng thế giới. Lúc đó tôi không thể hiểu nổi sao lại có nơi nào nước xanh biếc đến vậy, nằm rất gần đường với những mỏm đá lô nhô rất hữu tình. Thiên nhiên rực rỡ tưởng chừng như bức tranh mà họa sỹ có thể tô bất cứ màu gì họ muốn. Cho đến bây giờ tôi vẫn cho rằng miền Trung sở hữu nhiều cảnh đẹp nhất nước mình. Tôi đi Hạ Long nhiều lần, cũng thấy nó đẹp nhưng chưa bao giờ phải nín thở trước cảnh đẹp như ở đây.

Con đường thiên lý thuộc miền Nam có vẻ khang trang, thuận tiện hơn nhưng do chúng tôi phải chuyển xe rất nhiều chặng và nghỉ đêm tại nhiều chỗ tạm bợ nên sự vất vả cũng vẫn còn. Miền Trung cuối cùng cũng lùi xa và trước mắt là miền Đông Nam bộ. Dấu vết chiến tranh cũng nhạt đi nhiều. Lúc này cảm giác của tôi về miền Bắc đã rất xa vời. Miền Nam đất rộng người thưa nên đường quốc lộ băng qua vùng hoang vắng khá phổ biến, không như ở miền Bắc xóm làng chi chít dọc quốc lộ. Tất cả đều rất khác.

Đòan chúng tôi tiến vào xa lộ Biên Hòa, cửa ngõ phía Bắc của Sài Gòn vào buổi sáng nắng đẹp. Xa lộ Biên Hòa chưa bao giờ đẹp như lần đầu tiên tôi nhìn thấy nó. Con đường này to rộng hơn hẳn tất cả các đường khác, chạy tít tắp như đến tận chân trời. Và nó phẳng, phẳng đến mức hai làn xe chạy vun vút hai chiều mà vẫn nghe êm ru. Người ta nói đùa rằng nó phẳng quá nên lái không khéo sẽ bay thẳng xuống ruộng. Nhìn lên phía trước tôi thấy đường có những vùng sáng lấp lánh như những con đường trong chuyện cổ tích. Tôi tưởng như mình đang mơ. Lúc sau trấn tĩnh lại thì nghĩ rằng đó là mặt đường có những vũng nước phản chiếu ánh sáng mặt trời. Nhưng đi mãi chẳng gặp vũng nước nào cả. Thì ra đường nhẵn bóng nên phản chiếu ánh nắng như những chiếc gương vậy. Gió lùa những mái tóc tung bay khiến lòng người thấy phơi phới. Sau này tôi đã đi lại con đường này thường xuyên, không thấy nó sáng lóng lánh như lần đầu nữa nhưng nó vẫn là một trong những con đường đẹp nhất và tốt nhất của Việt Nam. Nó tồn tại hàng chục năm không hề xuống cấp dù oằn lưng chịu đủ các lọai xe thượng nặng. Cũng lại của Hàn Quốc xây cho chính quyền Sài Gòn.

Chiếc cổng chào đã thấy trước mặt, cả xe ồn ào nhấp nhổm. Sài Gòn đây rồi!

Xe vượt qua cổng chào tiến vào đường Phan Thanh Giản, sau này đổi thành Điện Biên Phủ. Vừa qua khỏi cổng, bỗng nghe “rầm rầm rầm”, một thứ âm thanh ầm ỹ đập vào tai tôi khiến tôi không còn nghe được gì nữa. Tôi như bị sốc trong phút chốc không hiểu chuyện gì xảy ra cho đến khi nhận ra, đó là âm thanh của một thành phố sôi động. Nó là hỗn hợp của tiếng động cơ xe hơi, xe máy, tiếng nói chuyện của đám đông di chuyển trên đường. Đúng là Sài Gòn, không giống những thành phố khác. Hàng chục năm sau tôi đã gặp lại cảm giác này khi bước ra khỏi bến xe ở Time Square, New York. Cũng là thứ âm thanh hỗn độn của người và xe khiến tôi không thể nói chuyện điện thọai được trong khi những người xung quanh cứ tỉnh bơ.

Lần đầu tiên đến Sài Gòn tôi đã được đi qua những con phố sầm uất và đẹp nhất: Phan Thanh Giản (Điện Biên Phủ), Độc lập (Thống Nhất), Tự Do (Đồng Khởi), Lê Thánh Tôn. Trụ sở Bộ Giáo Dục nằm trên đường Lê Thánh Tôn là điểm kết thúc chuyến đi “bão táp” của tôi. Sau khi được tuyên bố giải tán, mẹ con tôi nhanh chóng tìm chiếc xích lô để về nhà dì tôi. Có lẽ sự háo hức gặp người thân khiến tất cả mọi người quên hẳn việc chia tay nhau, không như những phút giây lưu luyến chúng tôi dành cho những người đồng hành rẽ ngang qua tỉnh khác. Tôi không còn nhớ bất kỳ một ai đi cùng chuyến xe với mình và cũng không bao giờ gặp lại họ.

Chiếc xích lô đưa chúng tôi qua nhiều phố phường người xe đi lại như mắc cửi. Tất cả mọi thứ đều lạ lẫm nhưng ngay từ giờ phút đó tôi hiểu mình sẽ yêu mến thành phố này mặc dù phải rất lâu sau đó tôi mới thôi nhớ Hà Nội và bạn bè của mình ở ngòai Bắc.

Chúng tôi thuộc những người về Nam sớm nhất nhưng về đến nơi thì thành phố đã kịp đổi tiền lần thứ nhất và chính quyền mới đã kịp đưa hết các sỹ quan của quân đội cũ vào trại cải tạo. Tất cả những đàn ông từ tuổi trung niên của gia đình tôi đều đang nằm trong các trại đó, kể cả những người là sỹ quan biệt phái hiện đang là giáo viên hay bác sỹ (một hình thức trốn lính rất hiệu quả của chế độ cũ). Vì vậy ngày đòan tụ cũng chứa chất nhiều ưu tư của sự chia ly và bất ổn. Tuy nhiên các dì làm rất nhiều món ngon cho mẹ con tôi ăn và đến chiều tối thì tôi đã gặp được hầu hết người thân còn lại ở Sài Gòn của mình.

Một trang mới của cuộc đời bắt đầu, không đơn giản và suôn sẻ như tôi và mọi người tưởng tượng. Nhưng tôi vẫn tự thấy mình may mắn được sống tại một thành phố và tại những thời điểm là tâm điểm của những cơn lốc làm thay đổi đất nước. Và cho đến bây giờ tôi vẫn luôn tự hào khi nói rằng, “Saigon is my hometown”.

Tháng Năm 3, 2013 - Posted by | Tản văn

Chưa có phản hồi.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: